Το πρόβατο και το μαύρο πανί.

της Αλεξάνδρας Μητσιάλη*

Ήταν την προηγούμενη εβδομάδα που η πόλη χαμογελούσε στην έβδομη τέχνη. Που το λιμάνι άναβε τα φώτα του και οι παλιές αποθήκες του άνοιγαν τις πόρτες τους για να καλωσορίσουν εκατοντάδες ανθρώπους που σε πείσμα της στενοχώριας (στενός-χώρος) των καιρών προσπαθούν να μεγαλώσουν τον κόσμο τους ταξιδεύοντας με 4 ευρώ τη διαδρομή, εκτός κι αν είναι άνεργοι ή ηλικιωμένοι, οπόταν το ταξίδι τους προσφέρεται δωρεάν σαν μια μικρή προσφορά παρηγοριάς για την ατυχία.

Για μένα αυτή είναι η πιο όμορφη εβδομάδα του χρόνου στη Θεσσαλονίκη. Η εβδομάδα που νιώθω τυχερή να ζω σ’ αυτή την πόλη, να περιφέρομαι στο λιμάνι με τις ψιχάλες της βροχής ή με το φως του ήλιου, αδιάφορο. Τα καράβια είναι αγκυροβολημένα στ’ ανοιχτά και όλα τα σκηνικά τους ταιριάζουν. Ένα λιμάνι παντός καιρού, που με κάνει να νιώθω ότι λίγο πιο εκεί μπορεί να γυρίζεται μια ταινία μ’ εμένα πρωταγωνίστρια.

 Φεστιβάλ ντοκυμαντέρ, λοιπόν, στο «Ολύμπιον» και στις αίθουσες του λιμανιού. Ατμόσφαιρα φεστιβαλική με τους σκηνοθέτες, τους μεταφραστές, τις ερωτήσεις και τις συζητήσεις, το ενδιαφέρον του κοινού να ξεχωρίσει τις καλές ταινίες, το συνωστισμό της τελευταίας στιγμής στα εκδοτήρια ( Δεν μπορεί, η «τελευταία στιγμή», σκέφτομαι, θα είναι ελληνίδα).

 Είχα φροντίσει να βγάλω έγκαιρα εισιτήριο για το ντοκιμαντέρ του Αυγερόπουλου, στην δεύτερη και τελευταία προβολή του, την Κυριακή στις 1.00 το μεσημέρι. Η αίθουσα γεμάτη ασφυκτικά και ο Αυγερόπουλος παρόν με το χακί αμπέχονο και τη γλυκιά φωνή να βγαίνει από ένα μπαρουτοκαπνισμένο στόμα. Οι αργοπορημένοι βολεύονται όπως-όπως στα σκοτεινά και το πρόβατο στην οθόνη** απελευθερώνεται από το μαύρο πανί που έκλεινε μέχρι πρότινος τα μάτια του.

  Το δάσος των Σκουριών είναι ένα αιωνόβιο δάσος σ’ ένα μακρυσμένο σημείο της ορεινής Χαλκιδικής, πάνω από την Αθωνική Πολιτεία. Είναι από εκείνα τα πανέμορφα δάση που μας κάνουν τη χάρη να βρίσκονται ακόμα μαζί μας αν και δεν το αξίζουμε. Και η «Ελληνικός Χρυσός» μια εταιρεία, παράρτημα καναδικής, που αγόρασε από το ελληνικό δημόσιο την περιοχή, γιατί κάτω από τις αιωνόβιες ρίζες κρύβονται χαλκός, ασήμι, χρυσός και άλλα μεταλλεύματα αξίας μερικών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Θα ανατινάξει τη γη για να ανοίξει μια τρύπα διαμέτρου 700 μέτρων και θα σκάψει σε βάθος 220 μέτρων για να φτιάξει το ορυχείο της. Θα σηκώσει  σκόνη που θα πνίξει τον τόπο και θα φτάσει μέχρι τη Θεσσαλονίκη. Θα χρησιμοποιήσει κυάνιο για να αποσπάσει γραμμάρια χρυσού από τόνους χώμα και μεταλλευμάτων. Όταν θα φύγει σε τριάντα χρόνια, ένα ανυπεράσπιστο φαλακρό κρανίο γεμάτο τοξικά θα έχει μείνει στη θέση του δάσους και τα υγρά του θα έχουν ποτίσει τη γη και τη θάλασσα.

Και παρελαύνουν στην οθόνη όλοι οι έρποντες, ανατριχιαστικοί συμμέτοχοι στο έγκλημα: ο Πάχτας, ο Παπακωσταντίνου, ο διευθυντής της εταιρείας και διάφοροι υπεύθυνοι πληρωμένοι για να μετατοπίζουν τις ευθύνες. Και ξετυλίγεται καρέ καρέ μπροστά στα μάτια μας η ιστορία μιας παλιάς επιχείρησης που κηρύχτηκε σε μια νύχτα προβληματική για να ξεπλυθεί την επόμενη νύχτα από τον Πάχτα και να πουληθεί στην καναδική εταιρεία. Αποκαλύπτεται το σκάνδαλο της αγοράς της περιοχής από την καναδική εταιρεία έναντι μόλις 11 εκατομμυρίων ευρώ που κατέβαλε στο ελληνικό δημόσιο, ενώ η χρηματιστηριακή αξία των κοιτασμάτων ξεπερνάει τα 2,5 δισε-κατομμύρια ευρώ. Ξεσκεπάζεται το γεγονός ότι η επένδυση  θεωρήθηκε υποτιμημένη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία επέβαλε πρόστιμο 15,34 εκατομμυρίων στην καναδική εταιρεία προς το ελληνικό δημόσιο, ποσό που την καταβολή του αρνήθηκε ο κ. Παπακωνσταντίνου, προσβάλλοντας την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ισχυριζόμενος ότι «οι ξένοι δεν έχουν πάντα δίκιο». Και το Ελληνικό Δημόσιο δεν κερδίζει από την επένδυση κάτι ή μάλλον παίρνει ένα ολοστρόγγυλο προκλητικό τίποτα. Ανατριχίλα και αποτροπιασμός στους θεατές. Επιφωνήματα αποδοκιμασίας, ειρωνικά σχόλια, γέλια από τη γελοιότητα ξεσπούν στην αίθουσα. Πόσες φορές ακόμα θα δούμε το βασιλιά γυμνό μπροστά στα μάτια μας;

Ευτυχώς, όμως, η οθόνη μετατοπίζεται και γεμίζει ανθρώπους κάθε ηλικίας και φύλου που από την Ιερισσό, τη Θεσσαλονίκη, την υπόλοιπη Χαλκιδική σκαρφαλώνουν με κάθε μέσο στο απειλημένο βουνό και κυκλώνουν τις συρματόφρακτες εγκαταστάσεις της εταιρείας. Οι άνθρωποι αυτοί δεν ανέβηκαν μια φορά. Έχουν κάνει την επίσκεψη στο βουνό εκδρομή τους. Έχουν κάνει τον αγώνα ενάντια στο ορυχείο μέρος της ζωής τους. Έχουν κάνει τη νίκη τους στοίχημα με τη συνείδησή τους και τις επόμενες γενιές. Και οι μεγαλόσωμοι αρματωμένοι υπάλληλοι που τους περιμένουν κάθε φορά σε διατεταγμένη προστασία της εταιρείας δεν έχουν γι’ αυτούς ιδιαίτερη σημασία.

Κι εγώ σκέφτομαι ότι υπάρχουν άνθρωποι, πολλοί άνθρωποι αρκεί να πας στο σωστό ραντεβού. Αρκεί να μάθεις τη μέρα, την ώρα, το ακριβές σημείο και να σκαρφαλώσεις κι εσύ για να τους συναντήσεις.

Γι’ αυτό αγαπώ τις ταινίες τεκμηρίωσης. Γιατί σου δείχνουν πραγματικούς ανθρώπους, σε πραγματικές συνθήκες, να πολεμούν για τη ζωή τους. Γιατί αυτές οι ταινίες επιτρέπουν στους ανθρώπους να αφηγηθούν τις ιστορίες τους και σ’ εμένα να τις ακούω και να ελπίζω. Αν υπάρχουν κι άλλοι, αν γινόμαστε περισσότεροι, τότε πάμε καλά.

Κι η στενοχώρια υποχωρεί σιγά-σιγά και παίρνω μια βαθιά, πολύ βαθιά ανάσα. Και το πρόβατο διώχνει από τα μάτια του το μαύρο πανί και βλέπει.  Κάθε φορά όλο και καλύτερα.  

*Αλεξάνδρα Μητσιάλη

Συγγραφέας-Εκπαιδευτικός